Gene Tri thức: Siêu gene kỳ diệu và khả năng sáng tạo của loài người

Trước khi có chữ viết, đám mây lưu trữ, điện thoại thông minh hay Internet, con người đã ghi nhớ và truyền lại những tri thức thiết yếu cho sự sinh tồn, từ kinh nghiệm kiếm sống đến văn hóa, bằng cách nào? Điều gì giúp những xã hội tiền sử có thể lưu giữ và truyền nối một khối lượng tri thức khổng lồ qua nhiều thế hệ mà không cần đến văn bản?

Trong “Gene Tri thức: Siêu gene kỳ diệu và khả năng sáng tạo của loài người”, Lynne Kelly đưa người đọc đến một góc nhìn mới về lịch sử tiến hóa của nhân loại, nơi sinh học, khoa học thần kinh, khảo cổ học và nhân học gặp nhau để lý giải nguồn gốc của khả năng học hỏi, ghi nhớ và sáng tạo - những năng lực đã góp phần làm nên sự khác biệt của loài người.

Điểm khởi đầu của cuốn sách là gene NF1 – một gene vốn được biết đến qua hội chứng u xơ thần kinh nhưng được tác giả gọi là một "siêu gene" bởi vai trò đặc biệt trong sự phát triển của trí nhớ, khả năng sáng tạo và tư duy biểu tượng. Từ những nghiên cứu di truyền học mới nhất, Lynne Kelly đặt ra giả thuyết rằng chính những biến đổi của gene này đã góp phần hình thành những năng lực nhận thức độc đáo, giúp tổ tiên loài người ghi nhớ, tổ chức và truyền bá tri thức từ rất lâu trước khi chữ viết xuất hiện.

Từ nền tảng đó, cuốn sách mở rộng sang thế giới của các cộng đồng bản địa trên khắp châu Úc, châu Mỹ và nhiều khu vực khác để khám phá những "công nghệ ghi nhớ" đã được con người sử dụng suốt hàng chục nghìn năm. Những bài hát, điệu múa, nghi lễ, câu chuyện truyền miệng, nhạc cụ, tác phẩm nghệ thuật hay các công trình bằng đá không chỉ mang ý nghĩa văn hóa mà còn là những hệ thống lưu trữ tri thức tinh vi. Chúng giúp con người ghi nhớ địa hình, nguồn nước, động thực vật, quan hệ thân tộc, luật lệ và kinh nghiệm sinh tồn với độ chính xác đáng kinh ngạc.