Đi tìm hiện tại: Khoa học về khoảnh khắc chúng ta đang sống

Ta luôn sống trong hiện tại. Nhưng “hiện tại” thực sự là gì?

Đó là khoảnh khắc một giai điệu vừa vang lên rồi tan biến, khi ta nhận ra một gương mặt quen thuộc giữa đám đông, khi một ý nghĩ bất chợt xuất hiện trong tâm trí. Ta gọi tất cả những điều ấy là “bây giờ”, như thể hiện tại là điều hiển nhiên nhất trên đời. Thế nhưng, khi khoa học bắt đầu truy tìm chính xác khoảnh khắc ấy, một câu hỏi tưởng chừng đơn giản lại mở ra những bí ẩn sâu xa về thời gian, ý thức, bản ngã và bản chất của thực tại.

Trong “Đi tìm Hiện Tại: Khoa học về khoảnh khắc chúng ta đang sống”, nhà báo khoa học Jo Marchant dẫn người đọc vào hành trình khám phá một trong những trải nghiệm quen thuộc nhưng khó nắm bắt nhất của con người. Kết nối vật lý, vũ trụ học, khoa học thần kinh, tâm lý học và triết học, bà đặt ra một câu hỏi đầy thách thức: Liệu vũ trụ có thực sự tồn tại một khoảnh khắc “bây giờ”, hay hiện tại chỉ tồn tại trong trải nghiệm của chúng ta?

Từ thế giới vật lý đến hoạt động của bộ não, cuốn sách cho thấy “hiện tại” không đơn thuần là một lát cắt nằm giữa quá khứ và tương lai. Cảm giác về khoảnh khắc đang sống được kiến tạo từ sự tương tác liên tục giữa ký ức, giác quan, sự chú ý và kỳ vọng. Bộ não không chỉ tiếp nhận những gì đang xảy ra, mà còn kết nối chúng với điều vừa xảy ra và dự đoán điều sắp đến để tạo nên trải nghiệm về một thực tại liền mạch.

Điều này cũng giúp lý giải một nghịch lý quen thuộc: vì sao một phút trên đồng hồ đôi khi dài vô tận, nhưng có lúc cả giờ lại trôi qua trong chớp mắt? Tại sao sợ hãi, chờ đợi, tập trung hay chìm đắm vào một trải nghiệm có thể làm thay đổi cảm nhận của chúng ta về thời gian?